Familieopstellingen

Achtergrond

Iedereen behoort tot een familie, en iedereen wordt in zijn of haar gedrag beïnvloed door deze familie. Dat gebeurt soms bewust, maar voor het grootste deel werkt die invloed onbewust door op allerlei lagen van ons gedrag en gevoelsleven. Deze invloed staat helemaal los van de kwaliteit van de band die we met onze familie hebben. Die invloed zorgt ervoor dat we ons gedragen naar onbewuste en onuitgesproken ‘regels’ zoals die gelden in onze familie: familiedynamieken.

Veel klachten of vragen waar mensen mee zitten, blijken hun oorsprong te hebben in het familiesysteem. Want hoewel de navelstreng na de geboorte wordt doorgeknipt, blijken er ook onzichtbare draden werkzaam te zijn in een mensenleven. Dit zijn de draden die ons blijven verbinden met onze familie van herkomst, en anders dan een navelstreng zijn ze niet door te knippen, hoe graag we dat soms ook zouden willen. Deze draden rijgen moeiteloos de generaties aan elkaar. Hierin zijn wij ‘slechts’ schakel tussen wat is voorgegaan, en dat wat er na ons zal komen.

Er wordt vanuit de epigentica steeds meer bekend over wat we allemaal doorgeven via ons DNA. Dat blijkt veel meer te zijn dan bijvoorbeeld de kleur van haar en ogen, of erfelijke ziektes. Er zijn meer en meer aanwijzingen dat ook bepaalde herinneringen en gebeurtenissen met grote impact doorgegeven worden aan volgende generaties. Het systemisch werk (waarvan familieopstellingen de bekendste werkvorm is) is gebaseerd op dit principe van doorgeven.

Hoe werkt een familieopstelling

Bij een familieopstelling wordt de onzichtbare werking van familie-dynamieken zichtbaar. Bert Hellinger ontwikkelde het systemisch werk (familieopstellingen) zoals we dat vandaag kennen. Hij ontdekte dat het mogelijk is om oude pijn, onbegrepen reactiepatronen zichtbaar te maken zonder alle betrokkenen zelf erbij te halen. Door willekeurige mensen als ‘representant’ voor familieleden (door generaties heen) op te stellen in een ruimte, wordt duidelijk voelbaar hoe men zich tot elkaar en de vrager (degene wiens familie wordt opgesteld) verhoudt en beïnvloedt. Opstellingen maken daarmee dynamieken zichtbaar die anders onzichtbaar blijven. Behalve inzicht kan dat ook verwerking en heling brengen.

Bij een familieopstelling wordt de onzichtbare werking van deze dynamieken zichtbaar. Je kunt het vergelijken met een driedimensionale weergave van wat we iemands ‘innerlijke beeld’ noemen. Na een kort voorgesprek wordt dat beeld opgesteld naar aanleiding van een vraag die iemand inbrengt. Het thema van die vraag kan over van alles gaan: een conflict, ziekte, je draai niet vinden.

Om de opstelling te kunnen neerzetten hoef je alleen jezelf mee te nemen: de familieleden of thema’s die te maken hebben met de gestelde vraag worden namelijk gerepresenteerd door andere mensen die ook aanwezig zijn bij de opstelling: representanten.

De representanten blijken moeiteloos de energie (en soms letterlijk de woorden of fysieke elementen) op te pakken van degene waar ze voor staan. Dit is een gegeven dat nog steeds niet helemaal verklaard kan worden, we weten alleen uit ervaring dat het gebeurt. 

 

De grondlegger van de familieopstellingen, Bert Hellinger, noemt dit verschijnsel de werking van het ‘wetend veld’. 

Door het zichtbaar maken van de dynamiek, kan er bij degene die de vraag inbrengt een diep inzicht ontstaan over de doorwerking ervan in zijn of haar leven. Dat is confronterend maar ook bevrijdend en helend.

De energie van een opstelling wordt ervaren door iedereen die eraan deelneemt: Iedereen ‘resoneert’ mee. Een opstelling is daarom niet alleen waardevol voor degene die een vraag inbrengt. Door als representant te ervaren hoe het is om op de plek van een ander te staan, verrijk je je levenskennis en werk je tegelijk aan je eigen thema’s.

Het is een prachtige en hele zuivere manier van werken die lastig voor te stellen is als je het nog nooit hebt ervaren.

Opstellingen kunnen zowel individueel als in een groep gedaan worden,
S P A R K faciliteert beide mogelijkheden: Individuele opstellingen vinden plaats tijdens een sessie waarbij alleen de begeleider en de cliënt aanwezig zijn. Er wordt gebruik gemaakt van poppetjes en / of vloerankers om de personen een plek te geven die voor de dynamiek van belang zijn.

Opstellingen in een groep vinden plaats in de vorm van een workshop. Hier komen mensen samen die elkaar niet kennen. Sommige deelnemers komen als representant, anderen komen om een vraag in te brengen. Degene die een vraag inbrengt, kiest na een kort voorgesprek uit de andere aanwezigen iemand die bijvoorbeeld zijn moeder representeert, of zijn broer. De familieleden waar het om gaat zijn dus niet daadwerkelijk aanwezig bij een opstelling: zij worden gerepresenteerd door andere aanwezigen.

Wanneer doe je een familieopstelling

Het moment waarop iemand zijn of haar vraag / probleem middels een opstelling wil onderzoeken verschilt per persoon. Voor sommigen is een opstelling het begin van een proces, een eerste stap die duidelijk maakt wat er aan de hand is, en wat er eventueel daarna aan therapie of coaching nodig is om verder te kunnen. Voor anderen is het juist de kers op de taart, de afsluiting van een proces. En weer anderen komen ergens daar tussenin. Een opstelling is altijd een momentopname. Voor sommigen is het een eenmalige ervaring, anderen komen na een tijdje om nog een laagje dieper te kunnen werken.

 De workshops familieopstellingen zijn geschikt:

  • Voor iedereen die zijn/haar hulpvraag vanuit het systemisch werk wil benaderen.
  • Voor iedereen die ervaring op wil doen als representant en meer kennis en ervaring op wil doen in het werken met systemische dynamieken.
  • Voor professionals die een podium zoeken om hun cliënt de mogelijkheid te bieden om in een groep met representanten hun vraagstuk in te brengen.

Kortom, geschikt voor iedereen die het systemisch werk wil ervaren. Kennis is niet nodig. Een open mind en een open hart daarentegen mag je zeker meenemen.